W 1979 r. ukończył studia na Wydziale Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego. W 1988 r. uzyskał stopień doktora nauk ekonomicznych. Od początku swojej kariery zawodowej pozostaje związany z macierzystą uczelnią; obecnie pracuje w Katedrze Finansów i Bankowości WNE UW .

W latach 1990-92 był Prezesem Zarządu Przedsiębiorstwa Informatyki Bankowej "Elbank" Sp. z o.o. Na podobny okres (1990-93) przypada jego kariera w Banku Spółdzielczym Rzemiosła w Warszawie - zaczynał jako doradca, później został zastępcą dyrektora, wreszcie dyrektorem i Prezesem Zarządu. W latach 1993-94 pracował w Polskim Banku Inwestycyjnym S.A., gdzie był dyrektorem Departamentu Kredytów i Podmiotów Gospodarczych. W 1994 r. został powołany na podsekretarza stanu w Ministerstwie Przekształceń Własnościowych i pełnił tę funkcję do 1996 r., czyli do czasu reformy rządowego centrum administracyjnego. Później, tj. w okresie 1996-97, był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Skarbu.

Ma za sobą członkostwo w Radzie Ekonomicznej przy Prezesie NBP (1993-95) i w Komisji Papierów Wartościowych (1994-95). Był także od 1994 członkiem, a od 1995 r. do 1997 r. przewodniczącym Rady Nadzorczej "Petrochemii Płock" S.A. W latach 1996-1998 pełnił funkcje przewodniczącego Rady Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Na Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki został powołany przez premiera w dniu 23 czerwca 1997 roku.

A oto jak przebiegała rozmowa:

CIRE: Witamy Pana Prezesa Leszka Juchniewicza, a Państwa zapraszamy do zadawania pytań.

EnJan: Dlaczego w Polsce nie ma konkurencji dla zakładów energetycznych, która dostarczałaby energię odbiorcom finalnym?
Prezes URE: Jest w Polsce sporo różnego typu barier dla zaistnienia rynku konkurencyjnego w energetyce. Pozwolę sobie przypomnieć, iż konkurencją mają być objęte przede wszystkim źródła wytwarzania i przedsiębiorstwa obrotu, natomiast spółki sieciowe są poddane regulacji. Najistotniejsze bariery dla zaistnienia konkurencji to obok KDT, w mojej ocenie bariera świadomościowa i brak ekonomicznej opłacalności zmiany dostawcy energii. Póki co, oceniam, że mamy wstępnie ukształtowane przesłanki konkurencji dla rynku hurtowego, na rynek detaliczny przyjdzie nam jeszcze poczekać.

Bogus75: Czy zostanie przeprowadzona w Polsce konsolidacja pionowa?
Prezes URE: Mam nadzieję, że nie. Konsolidacja pionowa jest rozwiązaniem korzystnym dla przedsiębiorstw energetycznych, natomiast jest niekorzystna dla odbiorców.

cypek: Co zrobić, jeżeli zakład energetyczny odmawia renegocjacji umowy w sprawie poprawienia jakości pewności zasilania np. nie chce wybudować dodatkowej linii zasilającej? Jak zapewnić ciągłość dostaw energii?
Prezes URE: Wystąpić do mnie z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu z artykułu 8 ustawy Prawo energetyczne. Choć wolałbym, by zgodnie z istotą państwa prawa bazującego na stosunkach umownych, tego rodzaju kwestie dogadywali sami zainteresowani.

sergio_d: Są przypadki, że URE i PSE odmawia dostępu do sieci nowym źródłom. Dlaczego?
Prezes URE: Ja nie znam takich przypadków. Każda odmowa przyłączenia do sieci przez przedsiębiorstwo sieciowe, może podlegać zaskarżeniu do Prezesa URE. Co do jakości sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, nie sądzę, by były one w tak złym stanie, jak sugeruje autor. Istniejący mechanizm, cenotwórstwa gwarantuje przedsiębiorstwom sieciowym zgromadzenie niezbędnej ilości środków na niezbędne inwestycje sieciowe.

Piotreq: Czy rozwiązanie KDT naprawdę da coś naszej gospodarce?
Prezes URE: Tak, oczywiście. Jeśli rozwiążemy KDT to usuniemy najistotniejszą, ale nie jedyną barierę rozwoju rynku konkurencyjnego. Na domiar złego, będzie nas to drogo kosztować.

Bogus75: Dlaczego w Polsce nie konkurencji dla Przedsiębiorstw Wodociągów i kanalizacji?
Prezes URE: Bardzo dobre pytanie, choć to nie moje kompetencje. Oceniam, że tego typu przedsiębiorstwa również powinny być poddane presji konkurencji, tam, gdzie jest to możliwe i regulacji, gdzie konkurencja możliwa nie jest. Wszak to klasyczne monopole naturalne. Mamy na świecie dość przykładów regulacji tej sfery. Trzeba to także zrobić w Polsce.

mp: Czy istnieje szansa na zaistnienie zasady TPA w ciepłownictwie
Prezes URE: Mam ogromne obawy. Badane przez nas przypadki i próby rozstrzygnięcia sporów w tym zakresie prowadzą do wniosku, iż stosowanie tej zasady rodzi ogromne konsekwencje finansowe dla pozostałych odbiorców. Trudno zatem preferować tę zasadę, w sytuacji, gdy ma skorzystać jeden, a pozostali za to zapłacą.

ps: Czy w Polsce będzie zabezpieczenie przed budowaniem gazociągów równoległych?
Prezes URE: Sieci i gazociągi równoległe byłyby swoistym marnotrawstwem środków. Zasada TPA miała temu zapobiec, ale nie sposób wykluczyć tego typu przedsięwzięć w sytuacji, gdy nie ma technicznych lub ekonomicznych warunków dla stosowania zasady TPA. Oby tych sytuacji było jak najmniej.

ania: witam raz jeszcze, na terenach rolniczych będących własnością moich dziadków stoją od dawna słupy energetyczne (łączące poszczególne wsie). Wiem, że w podobnych sytuacjach energetyka płaci za dzierżawione grunty. Proszę o informację jakie przepisy regulują...
Prezes URE: Obecnie regulują to przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu do czasu, w którym były stawiane te urządzenia kwestie odszkodowawcze regulowały obowiązujące w tym czasie przepisy ustaw dotyczących wywłaszczeń.

goth: jakie hobby ma Prezes URE ? Co lubi Pan robić w wolnych chwilach?
Prezes URE: Dziękuję za tak osobiste pytanie, pozwoli mi to złapać odrobinę oddechu. W ostatnich kilku latach moją pasją jest myślistwo, któremu poświęcam każdą wolną chwilę. Wielkich sukcesów nie odniosłem, ale zobaczyłem kawałek Polski i przepiękną polską przyrodę.

cieplownik: Dlaczego URE nie uznaje ciepłownikom kosztów wynagrodzenia własnego kapitału, jako uzasadnionych a w dystrybucji en. elektrycznej już tak? Ustawa obowiązuje ta sama i nie ma podstawy prawnej do odrębnego traktowania tych branż.
Prezes URE: Ten problem tłumaczę od lat i wielokrotnie. W działalności regulowanej, czyli przede wszystkim sieciowej wynagrodzenie zaangażowanego kapitału własnego powinno być traktowane jako koszt uzasadniony. Nasze przepisy w tym zakresie są, delikatnie rzecz nazywając, co najmniej niedoskonałe. Nie dysponuję możliwościami ich zmiany. Nie sposób też jednorazowo przenieść rozwiązań z elektroenergetyki do ciepłownictwa, bowiem skutkowałoby to znaczącymi wzrostami cen i stawek opłat, a wydatki przede wszystkim gospodarstw domowych na zakup ciepła stanowią istotny element ich kosztów.

askow: Czy Pan lub URE miał wpływ na treść zapisów zawartych w projekcie ustawy o likwidacji KDT ?
Prezes URE: Uczestniczyliśmy w dyskusji zarówno programu, jak i projektu ustawy. Istota uzgodnień międzyresortowych polega na tym, iż zgłaszane uwagi mogą być nieprzyjęte przez gospodarza danej ustawy. To oczywiście nie powód do obrażania się, ale do szukania przekonywujących argumentów. Nie wszystkie moje zostały w tej dyskusji wysłuchane. Pamiętać też trzeba, że ostateczny kształt ustawie nada Parlament.

cieplownik: Niedoskonale? Po prostu niezgodne z konstytucja!!!
Prezes URE: Rozumiem, że to komentarz do mojej wypowiedzi. Sam jestem zwolennikiem odwoływania się do ustawy zasadniczej, ale wydaje mi się, że nie należy tego nadużywać. Wystarczyłoby, by stosowne regulacje znalazły sie w Prawie energetycznym. Na dziś takowych nie ma. Proponuję sprokurować odpowiednie wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego.

dogberry: A czy presji konkurencji powinno być poddane PSE ?
Prezes URE: PSE powinno być poddane przede wszystkim głębokiej restrukturyzacji, tak by można było wyodrębnić zeń obiektywnie działającego operatora systemu przesyłowego. Ten zaś powinien być poddany regulacji a nie konkurencji.

Bogus75: Zapraszamy na polowanie Panie Prezesie na ziemie Lubuską. Największa ilość lasów w Polsce!!
Prezes URE: Dziękuję, ale kategorycznie odmawiam. Byłoby to dla mnie bardzo kłopotliwe i mogłoby rodzić podejrzenia o swoistą korupcję i nadużywanie stanowiska.

Bartek: Czy miał Pan dużo odwołań do Sądu Antymonopolowego w czasie swojej pracy? Czy korzysta Pan w ogóle ze swojej Rady Konsultacyjnej?
Prezes URE: Na szczęście tej Rady już dawno nie ma. Nie pomagała mi, a raczej przeszkadzała i próbowała, niezgodnie z ustawą, mnie nadzorować. Co więcej, pisała nawet na mnie donosy do Premiera. Co do Sądu Antymonopolowego, to niewielki ułamek procenta prowadzonych przeze mnie spraw trafia do tego sądu. W większości przypadków Sąd podziela moją argumentację.

sergio_d: Niedawno, po odwołaniu ministra Czyżewskiego, pojawiły się w prasie spekulacje na temat Pana kandydatury na szefa MSP, czy brał Pan takie rozwiązanie pod uwagę?
Prezes URE: Te spekulacje zaspokoiły moją wrodzoną próżność, ale też prawdą jest, że nie otrzymałem takiej propozycji, a zatem nie miałem żadnego dylematu wyboru.

gasman: Czy istnieje obowiązek zatwierdzania taryf na gaz do napędzania samochodów (CNG) niektóre Spółki gazownictwa mają taką taryfę?
Prezes URE: Według mnie taki obowiązek nie istnieje. To, co działa w warunkach konkurencji nie powinno być taryfowane i zatwierdzane, chyba że mówiąc o taryfowaniu ma Pan na myśli po prostu cennik.

hesta: Które z przedsiębiorstw energetycznych zalazło Panu najbardziej za skórę?
Prezes URE: Nie uprzedzam się do żadnego z nich. Sądzę, że mam w przedsiębiorstwach energetycznych i sympatyków i zdeklarowanych przeciwników, ale nie przypominam sobie jakichś dramatów związanych z wzajemnymi relacjami. Często mamy po prostu różne interesy i różny punkt widzenia, ale dyskusja o nich ma charakter, tak sądzę, partnerski.

Bartek: Dlaczego Pan Prezes nie odnosi się życzliwie do energii odnawialnych? Ta kwesta w Polsce nie może zostać od dawna rozwiązana.
Prezes URE: Wręcz odwrotnie. Życzę jak najlepiej energetyce odnawialnej. Chciałbym, by regulacje jej dotyczące zostały wreszcie uporządkowane. Póki co, stan prawny w tym zakresie, w mojej ocenie, jest niewłaściwy i doprowadza to do licznych perturbacji. Nie sposób też akceptować sytuacji, że za energię ze źródeł odnawialnych, droższą niż konwencjonalną, powinien płacić wyłącznie odbiorca końcowy.

Andrzej: Trwa nowelizacja Prawa energetycznego i jej dostosowanie do norm UE. Czym Pan tłumaczy upór MŚ wobec zapisów art.9a dotyczącego obowiązku zakupu energii z OZE
Prezes URE: Zapewne chodzi nie tylko o upór MŚ, upierających jest znacznie więcej. Preferowanie OZE musi się odbyć kosztem energetyki konwencjonalnej. To ona musi zrobić przestrzeń dla tych źródeł. Nic dziwnego, że między innymi środowisko wytwórców przeciwstawia się rozsądnym rozwiązaniom w tym zakresie. A rozsądne rozwiązanie to rozdzielenie spraw związanych z technicznym odbiorem samej energii od spraw związanych z jej obrotem, a przede wszystkim certyfikatami potwierdzającymi ich pochodzenie.

konrad: Dlaczego uważa Pan, że ciepłownictwo komunalne nie działa w warunkach konkurencji?
Prezes URE: Rynek konkurencyjny to taki, gdzie odbiorca dokonuje wyboru dostawcy towaru, który jest mu potrzebny. W wyniku tego rodzaju indywidualnych decyzji kształtuje się cena danego towaru, a dostawca tak naprawdę nie ma na nią wpływu. Jak dalecy jesteśmy od takiej sytuacji w szeroko rozumianej energetyce? Łatwo to ocenić samemu, a zwłaszcza w odniesieniu do ciepłownictwa, gdzie praktycznie nie mamy żadnej alternatywy wyboru dostawcy ciepła.

anczar: Co Pan rozumie przez "przestrzeń dla źródeł odnawialnych"?
Prezes URE: To proste. Jeśli blisko 98% energii produkowanej w Polsce pochodzi ze źródeł konwencjonalnych (energetyki węglowej) i jednocześnie przyjmujemy zobowiązania międzynarodowe zwiększenia udziału energii z OZE, to energetyka konwencjonalna musi "ustąpić miejsca”.

amigos: Czy to normalne, że Huta Łaziska sąsiadując z Elektrownią Łaziska , kupuje energię z PAKU ?
Prezes URE: Powinna kupować tam, gdzie taniej. I to jest normalny stan rzeczy. Z Hutą Łaziska jest problem innego rodzaju, dotyczący zaszłości i sporu co do wielkości i istoty wierzytelności z GZE.

EnJan: Czy wg Pana projekt ustawy o rozwiązaniu KDT jest niezgodny z uregulowaniami UE w sprawie pomocy publicznej?
Prezes URE: Moje zdanie tu się nie liczy. Ważne jest stanowisko Komisji Europejskiej. Z tego, co mi wiadomo wyspecjalizowane organy KE zgłosiły pewne wątpliwości co do tej ustawy. Ale to wcale nie oznacza, że ustawa nie będzie mogła być zrealizowana. Po prostu zostanie objęta ona specjalnym trybem nadzoru, co będzie implikować zwiększone obowiązki administracji publicznej.

askow: Czy Pan i URE korzystacie z doświadczeń uzyskanych na rynku telekomunikacyjnym aby szybciej, efektywniej i sprawniej zapewnić realizację zasady TPA w elektroenergetyce co jest tak naprawdę kluczem do zadziałania mechanizmów rynkowych w tej branży.
Prezes URE: Rzeczywiście, sektory regulowane mają pewien wspólny mianownik. To pozwala na pewną implementację rozwiązań z innych branż, ale branża energetyczna wiąże się przede wszystkim z przewodami, sieciami, rurami drutami itp., czego w telekomunikacyjnej nie ma. Łatwiej wypełnić jest przestrzeń informatyczną w oparciu o nowe technologie i nowe urządzenia, niż zmienić ukształtowane przez ponad stuletni okres nawyki i przyzwyczajenia odbiorców energii elektrycznej lub gazu.

Bogus75: O ile Pan pozwoli podnieść ceny jednostkowe energii elektrycznej dla SD?
Prezes URE: Trzeba poczekać na ich wnioski taryfowe, ocenić poziom kosztów uzasadnionych, uzyskaną poprawę efektywności, potrzeby inwestycyjne itp. i wtedy dopiero można wypowiadać się co do tempa wzrostu stawek opłat.

konrad: Czy Pan Prezes nie wie, że ciepłownictwo sieciowe konkuruje z ogrzewaniem opartym o gaz, olej bądź energię elektryczną?
Prezes URE: Wiem doskonale, ale to, że pojawiają się pewne alternatywy, nie zmienia na przykład monopolistycznego charakteru danego przedsiębiorstwa energetycznego.

hesta: Jeżeli na rynku lokalnym istnieje kilku dostawców/producentów/ ciepła, może Pan uznać ten rynek za konkurencyjny, odstąpić od taryfowania i wprowadzić grę rynkową. Dlaczego Pan tak nie postępuje?
Prezes URE: Bardzo chętnie rozważę tego typu przypadki. Wystarczy wystąpić do mnie ze stosownym wnioskiem i wykazać, że przedsiębiorstwo działa na rynku konkurencyjnym, a wtedy bardzo chętnie zwolnię je z obowiązku przedkładania taryfy do zatwierdzenia.

zig: Czy rozwiązanie kontraktów długoterminowych jest realne ? (w obliczu oporów banków, elektrowni, wysokie koszty i złożoność całej operacji, itp.) Czy w ogóle jest potrzeba pilnego rozwiązania tej sprawy ? może lepiej poczekać aż same wygasną ?
Prezes URE: Jest to z pewnością problem bardzo trudny. Jeśli chcemy szybko być beneficjentami rynku konkurencyjnego, to nie powinniśmy czekać, aż kontrakty same wygasną. Oczywiście w miarę upływu czasu KDT jako specyficzna bariera rynku konkurencyjnego będzie tracić na znaczeniu. Nie można chyba jednak pozwolić sobie na różne traktowanie podmiotów działających na jednym rynku. Jedni będą zagrożeni widmem bankructwa, a inni będą wiedli spokojny i dostatni żywot. Opłacony przez odbiorców końcowych. Dajmy szansę tym ostatnim, by mogli kupować tańszą a nie droższą energię.

ZULU: Dlaczego twierdzi Pan, że z Hutą Łaziska jest problem ?
Prezes URE: Problemem są nierozwiązane kwestie wzajemnych zobowiązań i należności. Nie jest natomiast problemem, że zaopatruje się w energię w PAKu.

hesta: Kto ma wystąpić z takim wnioskiem? Przedsiębiorstwo sieciowe, czy Gmina która jest odpowiedzialna za zaopatrzenie w ciepło?
Prezes URE: Gmina, czy przedsiębiorstwo? A kto jest koncesjonariuszem?

Piotreq: Czy elektrownia, która nie ma KDT bedzie płacić podatek na rzecz rozwiązania KDT? Druga sprawa jest czy ceny energii netto nie zmaleją przez rozwiązanie KDT?
Prezes URE: Elektrownie żadnych podatków z tytułu rozwiązania KDT płacić nie będą. Środki na wypłatę rekompensat pochodzić będą z emisji specjalnych obligacji, zaś te będą spłacane z Restrukturyzacyjnej Opłaty Systemowej wyodrębnionej na rachunkach odbiorców końcowych. Ceny energii to problem sam w sobie. Trudno przewiduje się, jak ceny ukształtują się w przyszłości. Najłatwiej je ocenić na podstawie tego, co już miało miejsce. W sytuacji rynku konkurencyjnego trzeba się liczyć tak ze spadkiem, jak i wzrostem cen.

ZULU: Czy zamierza Pan powołać zespół biegłych rewidentów dla badania rzeczywistych kosztów przy zatwierdzaniu taryf ?
Prezes URE: Dlaczego miałbym to robić? W mojej ocenie dysponują zarówno odpowiednimi metodologiami, jak i kadrą odpowiednich pracowników, którzy to robią z dobrym skutkiem.

konrad: Jeżeli przedsiębiorstwo ciepłownicze jest monopolista to dlaczego obserwujemy odchodzenie odbiorców i powstawanie indywidualnych źródeł ciepła (np. indywidualnych kotłowni gazowych) w budynkach wielorodzinnych?
Prezes URE: To, że ktoś jest monopolistą wcale nie znaczy, że nie można z nim wziąć rozwodu. Tylko ten rozwód kosztuje. Trzeba dobrze policzyć, czy się opłaca. Jeśli tak, to niech się martwią o to monopoliści. Dodatkowym problemem dla właścicieli mieszkań jest to, iż nie oni są stroną umów z ciepłownikami. Po drodze występuje z reguły spółdzielnia mieszkaniowa lub inny gestor zasobów mieszkaniowych. To powoduje, iż płatności za dostarczone ciepło do strony umowy, a płatności mieszkańców często nie mają wspólnego mianownika.

mpp: Czy nie widzi pan zagrożeń dla firm ciepłowniczych związanych z zatwierdzaniem taryf, które zakładają pracę przedsiębiorstw praktycznie "bez zysku"?
Prezes URE: Domyślam się, iż zna Pan/Pani tylko jeden sposób na wypracowanie zysku, poprzez mechanizm cenowy, czyli wzrost cen. Są jeszcze inne, na przykład racjonalizacja i redukcja kosztów, zwiększenie sprzedaży. Proponuję skorzystać.

xxx: Czy nie obawia się Pan, że po rozwiązaniu KDT i powołaniu PROS może dochodzić do ogromnych nadużyć w kwestii dysponowania środkami przeznaczonymi na rekompensaty?
Prezes URE: Obawy co do nadużyć mogą mieć miejsce zawsze. W przypadku rozwiązania KDT wydaje się, że istnieją wystarczające mechanizmy zabezpieczające. Mam na myśli współudział przede wszystkim banków kredytujących KDT.

EnJan: W gazownictwie są spółki prywatne, które budują sieć gazowniczą i dostarczają gaz odbiorcom, tym samym wypierając PGNiG z rynku. Dlaczego nie ma tego w elektroenergetyce?
Prezes URE: A do ilu odbiorców PGNiG dostarcza gaz? Jest to zaledwie około 15% mieszkańców Polski. Przewodowa gazowa mapa Polski to, co najmniej połowa terytorium białych plam do zagospodarowania. Więc nie ma zjawiska wypierania PGNiG z rynku, bo go tam po prostu nie było. Sytuacja w elektroenergetyce wygląda inaczej.

Bogus75: Czy URE przewiduje zmianę zasad określania opłaty za przyłączenie do sieci? Np. zamiast naliczania opłaty za moc, naliczanie opłaty za przyłącze (30m przyłącza i złącze)?
Prezes URE: Wydaje się, że w zakresie przyłączy sprawę mamy unormowaną i ujednoliconą na obszarze działania wszystkich spółek dystrybucyjnych. Nie sądzę zatem, by była potrzeba zmiany zasad dotychczasowych. Jeśli ma Pan racjonalną propozycję w tym zakresie, to proszę mi ją przedstawić. Chętnie się z nią zapoznam.

konrad: Koleżanka Konrada na poparcie np. ja w tym roku obniżę koszty, a URE w przyszłym roku każe obniżyć mi taryfę, czy może ma Pan inne zdanie?
Prezes URE: Na tym polega regulacja. Jeśli chce Pani pozostać beneficjentem przeprowadzonej redukcji kosztów, to proszę wystąpić z wnioskiem o taryfę wieloletnią.

marcin: Jakie warunki techniczne powinny spełniać układy pomiarowe u odbiorców uprawnionych do wyboru dostawcy energii elektrycznej?
Prezes URE: Takie same, jak w przypadku dotychczasowej dostawy energii przez przedsiębiorstwo sieciowe. Zidentyfikowane ostatnio przez nas wymagania spółek dystrybucyjnych co do zmiany tych urządzeń będą przeze mnie stanowczo zwalczane. Postrzegam to jako próbę obrony przed zmianą dostawcy. A na to pozwolić po prostu nie można.

konrad: czy Prezes URE również reguluje ceny węgla i taryfę kolejarzy ? Koszty te stanowią ok. 50% wszystkich kosztów i mają ogromny wpływ na ceny ciepła
Prezes URE: A zna Pan Prawo energetyczne? Proponuję przeczytać. Jasno z niego wynika, że tymi problemami się nie zajmuję. Mógłbym to robić ewentualnie pośrednio, zatwierdzając taryfy dla wytwórców energii. Ale ich z tego obowiązku zwolniłem przed kilkoma laty.

CIRE: Czat CIRE z Prezesem Urzędu Regulacji Energetyki Leszkiem Juchniewiczem dobiegł końca. Dziękuję Panu Prezesowi i wszystkim internautom za udział w czacie.